Stowarzyszenie DBAJ O KRĘGOSŁUP

www.dbajokregoslup.pl

Systemowa koncepcja organizacji wsparcia i opieki nad dzieckiem z rozpoznaną wadą postawy ciała

"Systemowa koncepcja organizacji wsparcia i opieki nad dzieckiem z rozpoznaną wadą postawy ciała"

Czerwiec 2007

Stowarzyszenie Wspierania Bielskiego Szkolnego Ośrodka Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. Romana Liszki
Organizacja Pożytku Publicznego
43-300 Bielsko-Biała ul. J. Lompy 7 e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 

I. Uzasadnienie

Współczesne tempo zmian cywilizacyjnych i zmieniające się środowisko w jakim żyje człowiek stają się przyczyną powstawania niekorzystnych zmian widocznych szczególnie w postawie ciała dzieci i młodzieży. Głównym mankamentem, który sprzyja rozwojowi wad postawy ciała zarówno w nauce, pracy zawodowej jak i odpoczynku jest jego sedenteryjność (siedzący tryb życia 8 – 12 godzin na dobę) oraz wynikający z tego faktu spadek aktywności ruchowej. W konsekwencji prowadzi to do  niekorzystnego rozwoju fizycznego i związanego z tym alarmującego wzrostu procentowego poziomu występowania wad postawy ciała rozpoznawanych wśród dzieci i młodzieży już od wieku wczesnoszkolnego.
Na podstawie badań przesiewowych w ramach programu resortowego końcem lat 90 – tych  skalę zjawiska występowania wad postawy ciała, a szczególnie skolioz wśród dzieci i młodzieży  szacowano na 70% populacji. Należy podkreślić nie tylko skalę tego zjawiska, ale także zmiany jakościowe – coraz więcej skolioz o przebiegu trójpłaszczyznowym z występującymi rotacjami (garby żebrowe i wały lędźwiowe) trudnymi do korekcji nie tylko w szkolnej gimnastyce korekcyjnej, ale również w rehabilitacji oraz skala przykurczy występujących w obrębie miednicy i kończyn dolnych u dzieci i młodzieży dotkniętych wadami postawy ciała sięgająca powyżej 70% populacji.
Rozwiązanie powyższego problemu powinno leżeć zarówno w kompetencjach i obowiązkach rodziców i pedagogów szkolnych jak również władz samorządowych i państwowych, na  które nakłada taki obowiązek Konstytucja RP, Ustawa o Systemie Oświaty oraz Ustawa o Kulturze Fizycznej.
Na podstawie wyników badań, opinii środowisk naukowych oraz konsultacji (między innymi BSOGKK w Bielsku-Białej jako jedynego w początkach lat osiemdziesiątych ośrodka specjalistycznego gimnastyki korekcyjnej w Polsce) Ministerstwo Oświaty i Wychowania w 1985 r. rozporządzeniem ówczesnego ministra oświaty wprowadziło „System Szkolnej Korektywy”. Obligował on władze oświatowe wszystkich szczebli do tworzenia i prowadzenia obowiązkowych zajęć gimnastyki korekcyjno – kompensacyjnej w szkołach podstawowych w klasach I – III oraz tworzenia międzyszkolnych specjalistycznych placówek wychowania pozaszkolnego o tym profilu na wzór BSOGKK.

W uwagach i opiniach do projektu „Systemu Szkolnej Korektywy” z 1985 roku, BSOGKK krytycznie ustosunkowywał się do zawężenia oddziaływania korekcyjnego tylko do trzech pierwszych klas szkoły podstawowej, wskazując (na bazie własnych kilkuletnich doświadczeń) potrzebę objęcia tym działaniem wszystkich przypadków ze szczególnym wskazaniem na młodzież w okresie dojrzewania, w którym to okresie problem wad postawy ciała jest szczególnie niebezpieczny dla zdrowia młodego pokolenia.

Proces korekcyjny jako skomplikowany i długotrwały wymaga monitorowania oddziaływań od momentu wykrycia do minimum zakończenia okresu wzrostu i dojrzewania ze względu na okresy krytyczne w życiu młodych ludzi. Przyjmuje się, że proces korekcji szczególnie jeżeli chodzi o skoliozy to proces minimum kilkuletni, w którym oddziaływanie korekcyjne musi iść w parze z edukacją pro zdrowotną  polegającą na uświadomieniu młodemu człowiekowi, jego rodzicom oraz pedagogom skali zagrożenia osobistego i społecznego oraz przekazanie niezbędnych nawyków i wiedzy o tym jak może on sobie poradzić z własnym problemem nie tylko w wieku szkolnym, ale przede wszystkim w późniejszym okresie aktywności zawodowej.

Zasadnym jest przypomnienie dwóch oczywistych tez mówiących, że:

„Dziecko nie jest miniaturą człowieka dorosłego” – Bogdanowicz
„Nie mózg dziecka chodzi do szkoły lecz  ono całe” – Kacprzak.

Powyższe tezy wygłoszone przed kilkudziesięciu laty są niestety wciąż aktualne i nadal odnosi się wrażenie, że głównym priorytetem szkoły jest program dydaktyczny, a nie wszechstronne i pełne kształtowanie osobowości młodego człowieka w harmonijnym połączeniu z właściwym rozwojem fizycznym i zdrowotnym.

Jedną z najbardziej fatalnych decyzji MEN podjętych w 1999 roku przy okazji reformowania polskiej oświaty było pozostawienie decyzji co do funkcjonowania gimnastyki korekcyjnej w szkołach w gestii dyrektorów placówek szkolnych, a także pozostawienie tylko 2 godzin na gimnastykę korekcyjną w klasach I– III przy zapisie ustawowym o maksymalnej liczbie dzieci w grupie ćwiczebnej określonej jako 5 do 10 (przy średniej liczebności klas na poziomie 26 – 30 uczniów i około 70 procentowym wskaźniku występowania wad postawy ciała wśród dzieci i młodzieży szkół na terenie naszego kraju).

Z uwagi na skalę problemu, konieczne jest uświadomienie decydentom konieczności wprowadzenia zajęć gimnastyki korekcyjnej o charakterze obligatoryjnym dla wszystkich potrzebujących (dzieci i młodzieży szkolnej) bez względu na wiek, a jedynym kryterium powinien być stopień zaawansowania wady postawy ciała czyli zagrożenia zdrowia młodego człowieka i stan bazy korekcyjnej.
Zaproponowany w 2001 r. przez Śląską Regionalną Kasę Chorych program korekcji skolioz nie przyniósł spodziewanych rezultatów ze względu na niedostateczną ilość środków finansowych i zbyt duże bariery formalne, co zmusiło wiele miast na Śląsku do szukania innych rozwiązań na wzór Bielska-Białej.
Naszym zdaniem wzorcowy schemat organizacyjny profilaktyki i korekcji wad postawy ciała na terenie każdego miasta lub gminy powinien wyglądać następująco:

  • przedszkolne i szkolne zespoły gimnastyki korekcyjnej (6 – latki) – obowiązkowo;
  • szkolne zespoły gimnastyki korekcyjnej (klasy od I do VI) – obowiązkowo;
  • gimnazjalne zespoły gimnastyki korekcyjnej (klasy od I do III) – w ramach możliwości;
  • Międzyszkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjnej (zaawansowane przypadki od 6 do 18 lat) – obowiązkowo,
  • Międzyszkolna Poradnia Wad Postawy Ciała (wszystkie dzieci z terenu Miasta i Gminy – lekarz konsultant ds. gimnastyki korekcyjnej) – obowiązkowo,

gdzie ośrodki przedszkolne i szkolne obejmowałyby swym oddziaływaniem przypadki o mniejszym stopniu zaawansowania wad postawy ciała natomiast ośrodek międzyszkolny przypadki o znacznym stopniu zaawansowania i źle rokujące. W takim schemacie organizacyjnym Międzyszkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjnej prowadziłby również nadzór metodyczno – organizacyjny oraz byłby bazą dla gminnego koordynatora ds. gimnastyki korekcyjnej.
Z uwagi na skalę zjawiska występowania wad postawy ciała dzieci i młodzieży bardzo ważną kwestią jest również właściwa i pełna diagnoza oraz możliwość okresowych stałych konsultacji z tym samym specjalistą. Powołanie lub nawiązanie stałej współpracy z  lekarzem chirurgiem ortopedą – traumatologiem specjalistą II stopnia lub lekarzem rehabilitantem, który byłby jednocześnie gminnym konsultantem ds. wad postawy ciała dzieci i młodzieży rozwiązywałby w najbardziej racjonalny sposób ten problem.
Przykładem może być specjalistyczna praktyka lekarska lekarza konsultanta Bielskiego Szkolnego Ośrodka Gimnastyki Korekcyjno- Kompensacyjnej w Bielsku-Białej  chirurga ortopedy – traumatologa współpracującego przeszło  25 lat z BSOGKK – kilka tysięcy porad
rocznie opłacanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia,  czyli zerowe koszty dla władz gminnych przy jednoczesnym pełnym rozwiązaniu diagnozowania i kierowania z  pełnym  rozpoznaniem do przedszkolnych, szkolnych lub międzyszkolnego ośrodka korekcyjnego.

Ponadto w zadaniach lekarza konsultanta powinno być także dokonywanie bieżących konsultacji dzieci z MOGK i końcowych badań umożliwiających analizę efektu działań korekcyjnych w tej placówce.
Przypadki kwalifikujące się do zabiegów operacyjnych kierowane są bezpośrednio do odpowiednich szpitali i klinik.

II. Cel główny.

Zmniejszenie zachorowalności w zakresie wad postawy ciała
dzieci i młodzieży przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów
na terenie każdego miasta i gminy

III. Cele kierunkowe.

1. Profilaktyka.

2. Działania korekcyjne.

Program powinien powstawać w sposób ewolucyjny na przestrzeni kilku lat i powinien obejmować:

I etap – pierwszy rok –
II etap – drugi rok –
III etap – trzeci rok –

Opis
„Programu profilaktyki i korekcji wad postawy ciała dla  dzieci i młodzieży
przedszkoli, szkół podstawowych i gimnazjów z terenu miasta lub gminy”

Zadanie nr 1.

Wdrożenie I etapu programu.  

Zadanie nr 2.

Ocena i podsumowanie I etapu programu.

Zadanie nr 3.

Przygotowanie do wdrożenia II etapu programu.

Zadanie nr 4.

Ocena i podsumowanie II etapu programu.

Zadanie nr 5.

Przygotowanie do wdrożenia III etapu programu.

Zadanie nr 6.

Ocena i podsumowanie III etapu programu.


Podsumowanie